با سلام و عرض تسلیت به مناسبت فرا رسیدن ایام شهادت بانوی بزرگوار اسلام حضرت فاطمه سلام الله علیها این پست وبلاگ رو به ایام فاطمیه اختصاص می دم امیدوارم این حقیر رو از دعای خیرتون فراموش نکنید.
ماجراى غم انگيز فدك
داستان فدك يكى از غم انگيز ترين و پرغوغاترين داستانهاى زندگى فاطمه بانوى اسلام عليها السلام خصوصا، و اهل بيت عليهم السلام عموما، و تاريخ اسلام بطور گسترده و عام است، كه آميخته با توطئه هاى سياسى، و فراز و نشيبهاى فراوانى مى باشد و دريچه اى است براى حل قسمتى از معماهاى مهم تاريخ صدر اسلام.
اما قبل از ورود در اين بحث لازم است بدانيم:
فدك چه بود و كجا بود؟
فدك بطورى كه بسيارى از مورخان و اربابان لغت نوشته اند: قريه اى آباد و حاصلخيز بود در سرزمين حجاز نزديك خيبر كه ميان آن و مدينه دو يا سه روز راه بود، بعضى اين فاصله را يكصد و چهل كيلومتر نوشته اند، و در آن چشمه اى جوشان و نخلهاى فراوانى بود و بعد از خيبر نقطه اتكاء يهوديان در حجاز بشمار مى رفت.
در اينكه چگونه فدك اين آبادى خرم و سرسبز به پيامبر اسلام صلى الله عليه وآله منتقل شد، معروف چنين است كه رسول خدا صلى الله عليه وآله بعد از آنكه از فتح خيبر بازگشت خداوند رعب و وحشت را در قلوب اهل فدك كه از يهوديان سرسخت بودند، افكند، آنها كسى را خدمت رسول خدا صلى الله عليه وآله فرستادند و با او صلح كردند در برابر اينكه نيمى از فدك را به آن حضرت صلى الله عليه وآله واگذار كنند، پيامبر صلى الله عليه وآله از آنها پذيرفت و اين صلح را امضا فرمود.
به اين ترتيب فدك خالصه رسول الله صلى الله عليه وآله شد، زيرا طبق صريح قرآن مجيد چيزى كه به دست مسلمين بدون جنگ بيفتد منحصرا حق پيامبر صلى الله عليه وآله است، و به صورت غنائم جنگى تقسيم نمى شود و به اين ترتيب پيامبر صلى الله عليه وآله فدك را در اختيار گرفت و درآمد آن را در مورد واماندگان در راه (ابن السبيل) و مانند آنها مصرف مى كرد.
اين سخن را ياقوت حموى در معجم البلدان و ابن منظور اندلسى در لسان العرب و عده اى ديگرى در كتابهاى خود آورده اند.
طبرى نيز در تاريخ خود وابن اثير نيز در كتاب كامل به آن اشاره كرده اند.
اين را نيز بسيارى از مورخان نوشته اند كه پيامبر صلى الله عليه وآله در حيات خود فدك را به بانوى اسلام فاطمه زهرا عليها السلام بخشيد.
گواه روشن اين واگذارى اينكه بسيارى از مفسران از جمله مفسر معروف جلال الدين سيوطى از علماى معروف اهل سنت در تفسير در المنثور در ذيل آيه 16 سوره اسراء، از ابوسعيد خدرى نقل كرده كه: چون اين آيه نازل شد رسول خدا صلى الله عليه وآله فاطمه را طلبيد و فدك را به او بخشيد، عبارت حديث چنين است:
لما نزل قوله تعالى« و آت ذا القربى حقه» اعطى رسول الله صلى الله عليه وآله فاطمة فدكا
هنگامى كه سخن خداى متعال نازل شد كه: اى پيامبر حق خويشاوندان نزديك را بپرداز، رسول خدا صلى الله عليه وآله به فاطمه عليها السلام فدك را بخشيد.
در ذيل همان آيه روايت ديگرى از ابن عباس به همين مضمون نقل شده است.
شاهد زنده ديگر بر اين مدعا گفتار امير مؤمنان على عليه السلام در نهج البلاغه درباره فدك است كه مى فرمايد:
بلى كانت فى ايدينا فدك من كل ما اظلته السماء، فشحت عليها نفوس قوم، و سخت عنا نفوس قوم آخرين، و نعم الحكم الله
آرى، تنها از آنچه آسمان بر آن سايه افكنده، فدك در دست ها بود، ولى گروهى بر آن نخل ورزيدند، در حالى كه گروه ديگرى سخاوتمندانه از آن چشم پوشيدند، و بهترن داور و حاكم خداست.
اين سخن بخوبى نشان مى دهد كه در عصر پيامبر صلى الله عليه وآله فدك در اختيار امير مؤمنان على عليه السلام و فاطمه زهرا عليها السلام بود، ولى بعدا گروهى از بخيلان حاكم، چشم به آن دوختند، و على عليه السلام و همسرش بانوى اسلام بناچار از آن چشم پوشيدند، و مسلما اين چشم پوشى با رضايت خاطر صورت نگرفت، چرا كه در اين صورت خدا را به داورى طلبيدن و نعم الحكم الله گفتن معنى ندارد.
از علماى بزرگ شيعه نيز گروه زيادى روايات مربوط به اين قسمت را در كتب معتبر خود آورده اند كه از ميان آنها علماى زير را مى توان نام برد: مرحوم كلينى در كافى و مرحوم مصدق و مرحوم محمد بن مسعود عياشى در تفسير خود و على بن عيسى اربلى در كشف الغمه و گروه فراوان ديگر در كتب تفسير و تاريخ و حديث، كه ذكر همه آنها بسيار به طول مى انجامد.
ان شالله در پست بعد توضیح خواهم داد که چرا و به چه دليل فدك را از فاطمه عليها سلام گرفتند.
و اکنون چند حدیث:
رسول اکرم صل الله علیه و آله و سلم خطاب به جناب سلمان که درود خداوند بر او باد فرمودند:
ای سلمان ، محبت فاطمه سلام الله علیها در صد مورد پر مخاطره سود می بخشد، که آسانترین آنها: دم مرگ، قبر، محشر، صراط، و به هنگام حساب و کتاب است.(2)
امیر المومنین علیه السلام:
خداوی عزوجل غضب می کند به غضب فاطمه و خوشنود می شود به خوشنودی فاطمه.(3)
وقتی به خانه می آمدم و به زهرا نگاه می کردم تمام رنج و اندوهم بر طرف می شد.(4)
حضرت زهرا سلام الله علیها در فرازی از خطبه معروف خود می فرمایند:
هان ای مردم، من فاطمه ام، پدرم حضرت محمد است، در آغاز و فرجام سخنانم می گویم، هرگز سخن ناراست نگویم و هرگز راه خطا نپویم. (5)
روزی پدرم رسول خدا به علی علیه السلام اشاره کرد و فرمود: این مرد و پیروان او در بهشتند.(6)
لذتی که از حضور، در نزد حق می برم مرا از هر خواهشی باز داشته است. حاجتی جز این ندارم که پیوسته ناظر جمال زیبای خداوند باشم.(7)
در روز قیامت آن گاه که برانگیخته شوم، از گناهکاران امت پیامبر اسلام شفاعت خواهم کرد.(8)
امام حسن مجتبی علیه السلام می فرمایند:
شب جمعه ای مادرم فاطمه سلام الله علیها را دیدم که در محراب عبادتش تا صبح مشغول عبادت بود، در این مدت افراد بسیاری را یاد کرد و در حقشان دعا کرد ولی چیزی در مورد خوش نگفت. گفتم: مادرجان در حق همه دعا کردی جز خودت! فرمود: فرزندم اول همسایه سپس داخل خانه.(9)
علیها ر عبادت خداوند عابدترین مردم بود. آنقدر بر پا می ایستاد تا پاهایش ورم می کرد.(10)
امام حسین علیه السلام می فرمایند:
پیامبر اکرم حضرت فاطمه سلام الله علیها را در برابر 480 درهم بع همسری علی در آورد. (11)
امام سجاد ع علیه السلام:
هنگامی که فاطمه سلام الله علیها به سوی بهشت رهسپار می شود،( فرشته ای از جانب پروردگار می آید و می گوید: ای فاطمه حاجتت را بخواه) می فرماید:
پرودگارا حاجت من این است که مرا و هرکسی که به فرزندانم یاری رساندند مورد مغفرت خود قرار دهی.(12)
امام باقر علیه السلام :
حضرت فاطمه سلام الله علیها بر همه مخلوقات خداوند، از جن و انس و پرنده و درنده و پیامبران و فرشتگان واجب الاطاعه بود.(13)
امام صادق علیه السلام :
او صدیقه کبری است و همه قرنهای پیشین بر محور معرفت او دور زده است.(14)
هر کس فاطمه سلام الله علیها را بشناسد، مانند کسی که شب قدر را درک کرده باشد.(15)
امام کاظم علیه السلام :
حضرت فاطمه سلام الله علیها صدیقه و شهیده است.(16)
امام رضا علیه السلام :
هنگامی که حضرت فاطمه در شب اول ماه رمضان استهلال می نمود، نور جمالش بر نور هلال غلبه می کرد و هلال دیده نمی شد، هنگامی که حضرت زهرا غائب میشد آنگاه هلال ظاهر می گشت.(17)
امام جواد علیه السلام مدتی طولانی در دریای تفکر غوطه ور بود ( اشک می ریخت و با مشت بر زمین می کوبید)، امام رضا پرسید: جانم به فدایت در چه موضوعی اینقدر می اندیشی؟! حضرت پاسخ داد:
در مصائب مادرم فاطمه سلام الله علیها این چنین اندیشناکم، به خداوند سوگند پیکر آن دو پلید را بیرون می آورم، آتش می زنم و خاکسترشان را به باد می دهم و باز مانده شان را به دریا می ریزم.(18)
امام هادی علیه السلام از رسوال اکرم صل الله علیه و آله و سلم روایت می کند:
دخترم از این جهت فاطمه سلام الله علیها نامیده شد که خداوند او را و دوست دارانش را از آتش جهنم جدا کرد.(19)
امام حسن عسکری علیه السلام:
ما امامان حجت خدا بر مردمان هستیم و فاطمه سلام الله علیها حجت خدا بر ماست.(20)
حضرت بقیه الله ارواحنا فداه در ضمن توقیع شریفی مرقوم فمود:
در دختر رسول خدا برای من الگوی خوبی ست. (21)
منابع:
(1) الجنته العاطمه ، ص149----- (2) مقتل خوارزمی، ج 1/ص60-----(3) کنز العمال/ج12 /ص 111-----(4) بحار الانوار/ ج43 / ص191 --- (5) فاطمه الزهراص 426 ----- (6) ینابیع الموده ص40 ------ (7) نهج الحیاه ص99 ------ (8) وسیله النجاه ص217 ------ (9) دلائل الامامه ص 56 ------ (10) بحار الانوار/ج 43/ ص 76 ------ (11) مناقب ابن شهر اشوب ج 3/ ص 128 ------ (12) تفسیر فرات ص 153 ------ (13) دلائل الامامه ص 28 ------ (14) امالی شیخ طوسی ج 2 /ص 61 ------ (15) بحار /ج23/ص 65 ------ (16) اصول کافی ج1/ ص 458 ------ (17) بحار الانوار ج 43/ص56 ------ (18) کامل بهایی ص 313 ------ (19) امالی شیخ طوسی ج 1 / ص 300 ------ (20) تفسیر اطیب البیان ج13/ ص 235 ------ (21) غیب شیخ طوسی ص 173
خداوندا! ما را با محبت اين بانوى بزرگ و پدر و همسر و فرزندانش (عليهم الصلوة والسلام) زنده بدار، و با محبت آنها محشور گردان.
بارالها! به ما توفيق پيروى از مكتبشان، و اهتداء به نور هدايتشان، و اقتداء به سنت پربارشان مرحمت فرما.
واجعلنا ممن يأخذ بحجزتهم، و يمكث فى ظلهم، و يهتدى بهداهم، آمين يا رب العالمين
ادامه دارد...
